400 jaar geleden gebruikten bezoekers van deze grot drugs

23-01-2021 08:00

Categorie: Geschiedenis

400 jaar geleden gebruikten bezoekers van deze grot drugs

Foto: Sabrine el Alami, Redactie: Robin Buitenhek

 

In de grot Pinwheel Cave in Californië lieten inheemse bewoners sporen van hun drugsgebruik op de wanden achter het eerste fysieke bewijs voor het gebruik van geestverruimende middelen op een vindplaats van rotstekeningen.

 

Jon Picciuolo, lid van het onderzoekteam, documenteert de ‘quids’ die eeuwen geleden in spleten in het plafond van de Zuid-Californische Pinwheel Cave zijn geduwd. In de hele wereld hebben oude culturen fascinerende sporen van abstracte, ja zelfs ‘psychedelisch’ ogende beelden en patronen op rotswanden en in grotten achtergelaten, maar moderne onderzoekers zijn het niet eens over de motieven achter dit soort kunstwerken. Tot nu toe was op deze plekken geen materieel bewijs voor het gebruik van geestverruimende middelen gevonden. In een studie die vorige week is verschenen in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences bericht een internationaal onderzoeksteam dat inheemse bewoners lang geleden propjes van tot brei gekauwde doornappel, een bloem die krachtige psychoactieve bestanddelen bevat, in spleten in het plafond van een heilige grot hebben geperst.

 

Onderzoekers denken dat de schildering een doornappel uitbeeldt, waarvan de bloem in de avondschemering ontluikt en de vorm van een speelgoedmolentje heeft. De grot kan een plek voor groepsceremoniën zijn geweest, waarbij doornappel als geestverruimend middel werd gebruikt. “Dit is het eerste bewijs voor de inname van hallucinogene planten op een vindplaats van rotstekeningen.


Heilig en gevaarlijk
In de grot zijn naast enkele abstracte rode klodders en vegen ook de duidelijk als afbeelding te herkennen schildering van het windmolentje aangetroffen, dat voor het eerst in 2002 door archeologen werd vastgelegd. De vezels, doorgaans van planten als yucca en agave worden gekauwd om er voedingsstoffen aan te onttrekken en zijn op talloze archeologische vindplaatsen in het zuidwesten van de VS aangetroffen. Die DNA-analyse leverde niets op, maar uit tests op vijftien andere quids bleek dat de proppen veel scopolamine en atropine bevatten, hallucinogene alkaloïden die in planten uit het geslacht doornappel voorkomen. Onder de elektronenmicroscoop zagen de onderzoekers dat de meeste quids plantenmateriaal van Datura wrightii, de Wright-doornappel, bevatten.

 

In hoge doses is doornappel dodelijk. Maar doornappel kan ook als een ‘entheogeen’ worden beschouwd, een psychoactieve substantie die voor spirituele doeleinden wordt ingenomen en als zodanig tot dezelfde categorie behoort als ayahuasca en peyote. In de kosmologie van het Chumash-volk, waarvan de leden traditioneel doornappel consumeerden tijdens initiatierituelen en het oproepen van sjamanistische visioenen, behoorde de bloem tot een speciale groep planten die als verwanten werden beschouwd. De bloem van de doornappel Datura wrightii vertoont ’s avonds een spiraalpatroon dat doet denken aan een speelgoedmolentje.

 

Veel onderzoekers vermoeden dat de schildering in de Pinwheel Cave de bloem van de doornappel uitbeeldt. “Doornappel is veel meer dan een geestverruimend middel”, zegt Devlin Gandy, medeauteur van een studie naar rotstekeningen van de Chumash, waarvoor hij in 2014 een beurs voor jonge onderzoekers van National Geographic ontving. Zoals veel gebruiken van inheems-Amerikaanse stammen werden ook ceremoniën waarbij doornappel werd gebruikt, onderdrukt door beleid van de Amerikaanse overheid waarbij indianen van hun oude stamlanden werden verdreven en werden gedwongen op te gaan in de Amerikaanse cultuur. “Historisch gezien zijn we heel veel kwijtgeraakt,” zegt Sandra Hernandez, die de onderzoekers van de grot van advies diende en woordvoerster is van de Tejon-stam, die banden heeft met het Chumash-volk.

Pas in 2012 is de Tejon-stam door de federale overheid erkend, en hoewel doornappel nog altijd wordt gezien als een plant met een grote culturele waarde, wordt hij door de stamleden niet langer als ritueel middel gebruikt. Volgens Hernandez bevatten de archieven van de stam documenten waarin wordt beschreven hoe doornappel tijdens een ceremonie van meerdere dagen driemaal werd geconsumeerd.

Wat betekenen de schilderingen?
De hypothese berust mede op het feit dat de schilderingen “er zó surrealistisch uitzien dat ze wel door iemand in trance moeten zijn gemaakt,” zegt Gandy. De onderzoekers denken niet dat de aanwijzingen op deze plek aantonen dat er speciaal voor het maken van de schilderingen doornappel is geconsumeerd. Ze interpreteren de grotschilderingen van het windmolentje veeleer als een uitbeelding van de bloem van de doornappel zelf, als een teken dat “dit een plek is om doornappel te gebruiken. Volgens Robinson duiden de dichtheid van de tot quids gekauwde doornappel en ook de grote hoeveelheid werktuigen en voorwerpen die direct onder de rotstekeningen op de bodem van de grot zijn gevonden erop dat deze plek toch door groepen werd gebruikt, niet uitsluitend door één enkele sjamaan.

 

Volgens Carolyn Boyd van de Texas State University is het windmolentje inderdaad een afbeelding van de bloem van de doornappel. “Maar afgezien daarvan denk ik dat de schildering tegelijkertijd ook een visuele ervaring uitbeeldt die in een trance wordt opgeroepen, wat nog eens benadrukt dat de schildering grote betekenis had voor degenen die de grot bezochten en deze krachtige plant innamen,” zegt zij. Voor Hernandez leveren een bezoek aan de grot en het bekijken van de schilderingen een “volstrekt individualistische ervaring” op. Als ze het ‘windmolentje’ bekijkt, ziet ze de bloem van de doornappel, maar ze zegt erbij dat veel van haar familieleden het niet met haar eens zijn.

 

Ze staat open voor andere interpretaties van de plek, bijvoorbeeld als ontmoetingsplaats voor mensen die spiritueel advies nodig hadden of voor groepsceremoniën. Hoe het ook zij, de grot is nu een plek waar haar stam meer te weten kan komen over zijn rijke verleden. “In de hele staat zijn er plekken van Californische indianen die op het gebied van ecologische kennis heel veel te bieden hebben,” zegt Hernandez. “Deze plekken zijn er nog steeds en ze wachten erop om door ons stamleden bezocht te worden, zodat we onze voorouders beter kunnen leren kennen.