Archeologen ontdekken mysterieus monument in jungle

03-05-2021 08:00

Categorie: Geschiedenis

Archeologen ontdekken mysterieus monument in jungle

Foto: Sarah Varzideh, Redactie: Dylan Meijer

 

De vondst roept een aloude vraag op: waarom besloten twee oude supermachten over te schakelen van diplomatie naar oorlog?

 

Opgravingen in Tikal, een oude Mayametropool in het noorden van Guatemala, hebben nieuwe inzichten opgeleverd in de betrekkingen tussen twee van de belangrijkste beschavingen van Meso-Amerika. Op het eerste gezicht (en op archeologische kaarten) zag het eruit als een gewone heuvel in het golvend groene landschap rond Tikal, een oude Mayastad in het laagland van Noord-Guatemala. Maar deze bouwsels zagen er anders uit dan de reeds bekende bouwwerken in Tikal. Ze hadden de kenmerkende architectuur en oriëntatie die archeologen van Teotihuacán kenden, de hoofdstad van een oude supermacht op de locatie van het huidige Mexico-Stad, een kleine 1300 kilometer ten westen van Tikal.


De ontdekking van een belangrijk monument in het hart van Tikal (één van de meest bestudeerde archeologische vindplaatsen ter wereld) toont weer eens aan hoe revolutionair de LiDAR-technologie is voor de archeologie van Meso-Amerika, waarbij onderzoek met behulp van satellietbeelden door de dichte jungle doorgaans zinloos is. Bij opgravingen in Tikal hebben archeologen een miniatuurversie van dat tempelcomplex blootgelegd.

 

Op basis van LiDAR-opnamen begon Edwin Román-Ramírez, directeur van het Proyecto Archeológico del Sur de Tikal, vorige zomer aan een reeks opgravingen. De ontdekte voorwerpen van een wierookbrander met afbeeldingen van de regengod van Teotihuacán tot pijltjes van groene obsidiaan uit Centraal-Mexico wezen erop dat de gevonden gebouwen een vrijwel autonome wijk binnen het grotere centrum van Tikal moeten hebben gevormd en direct in verband met de verre keizerlijke hoofdstad moeten hebben gestaan.

“We wisten dat de teotihuacanos vóór 378 tenminste enige aanwezigheid en invloed in Tikal en naburige Mayagebieden hadden,” zegt Román-Ramírez. Op een stenen reliëf uit Tikal wordt de komst van legeraanvoerder ‘Geboren uit Vuur’ in het jaar 378 herdacht. In dat jaar werd Tikal veroverd door een machtige dynastie uit Teotihuacán. Volgens Maya-inscripties stuurde de koning van Teotihuacán in dat jaar generaal ‘Geboren uit Vuur’ op pad om de vorst van Tikal, Jaguarklauw, van de troon te stoten en zijn jonge zoon als nieuwe heerser te installeren.

Geboren uit Vuur arriveerde op 16 januari 378 in Tikal, op dezelfde dag dat Jaguarklauw ‘het water betrad’ uit het Maya-eufemisme voor de dood. Na de machtsovername floreerde Tikal nog eeuwenlang, veroverde naburige stadstaten en breidde zijn cultuur en invloed uit over het hele Mayalaagland. De hegemonie van Tikal in deze periode is goed gedocumenteerd, maar wetenschappers begrijpen niet goed waarom Teotihuacán zich na tientallen jaren van vreedzame co-existentie tegen zijn voormalige bondgenoot keerde. Verdere opgravingen in Tikal moeten meer inzichten opleveren, maar een recente vondst in de hoofdstad zelf duidt erop dat de fatale ruzie kan zijn veroorzaakt door een of ander cultureel meningsverschil.

Een team onder leiding van Nawa Sugiyama, archeologe aan de University of California in Riverside, legde onlangs een ‘Mayawijk’ in Teotihuacán bloot, die sterk doet denken aan de Teotihuacán-buitenpost in Tikal. Kort vóór de verovering van Tikal in 378 werden deze muurschilderingen kapotgeslagen en verbrand.