Blokkade van het Suezkanaal dwong schepen tot een beruchte omweg

05-04-2021 08:00

Categorie: Geschiedenis

Blokkade van het Suezkanaal dwong schepen tot een beruchte omweg

Foto: Marika Delaux, Redactie: Iza Oosterbosch

 

Bij Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika vergingen al duizenden schepen en het blijft er ook nu nog gevaarlijk.

 

Een schip wordt voor de kust van Zuid-Afrika bij Kaap de Goede Hoop heen en weer geslingerd. Toen het Suezkanaal maandag eindelijk weer openging, had een aantal wachtende schepen al voor plan B gekozen. In plaats van het risico op nog meer vertraging voor lief te nemen, namen sommige containerschepen de lange route rond Zuid-Afrika. ‘De kaap was gedurende honderden jaren een plek waar schepen verongelukten,’ vertelt maritiem archeoloog Bruno Werz, hoofd van het in Kaapstad gevestigde African Institute for Marine and Underwater Research.


Werz en andere onderzoekers hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar scheepsrampen voor de kust van zuidelijk Afrika. Een van de oudst bekende schepen, internationaal bekend als het ‘Soares wreck’, was het eerste van honderden zestiende-eeuwse Portugese schepen die te pletter sloegen op de Zuid-Afrikaanse rotsen tijdens hun tochten over de Atlantische Oceaan van en naar kolonies in het oosten. Een ander schip waar nu nog steeds onderzoek naar wordt gedaan is het VOC-schip de ‘Haarlem’, dat in 1647 in de Zuid-Afrikaanse Tafelbaai verging.

Stormkaap
De regio zou zijn naam te danken hebben aan zijn historie van zware weersomstandigheden. Volgens een verhaal waarin feit en fictie niet meer van elkaar te scheiden zijn, zei hij bij terugkomst in Portugal tegen de toenmalige koning João II dat de weersomstandigheden rond de kaap zo heftig waren, dat hij die de Cabo das Tormentas, oftewel Stormkaap, had gedoopt. Naar verluidt zonk het spookachtige piratenschip De vliegende Hollander voor Kaap de Goede Hoop. Een Italiaanse kaart van Kaap de Goede Hoop uit de tijd van de ontdekkingsreizen.

De koning, die er niet bij was toen de stormen het schip van Dias geselden, was zo content met het resultaat van de reis van Dias dat hij het bevel gaf om de kaap te hernoemen tot Kaap de Goede Hoop, vanwege de hoopvolle vooruitzichten op handel met India. Uit statistieken blijkt dat ook in de moderne tijd meer schepen zijn vergaan rond de kaap dan op de meeste plekken op open zee. Het schip maakte een te scherpe bocht en liep aan de grond. In de jaren daarvoor hadden tientallen andere schepen ook al een soortgelijke inschattingsfout gemaakt.

Dat was de reden dat de vuurtoren verder naar het zuiden werd geplaatst. In 1942 liep het Amerikaanse transportvaartuig SS Thomas Tucker tijdens zijn eerste vaart aan de grond voor Kaappunt. De kapitein wist het schip nog richting de wal te sturen om de vracht te redden.

De Roaring Forties
"Dat wordt alleen nog maar erger wanneer de schepen verder zuidwaarts varen, richting de ‘Furious Fifties’ en de ‘Screaming Sixties'. Zo konden schepen voortgestuwd door de harde wind op topsnelheid oostwaarts over de Grote Oceaan racen. En na een lange reis over de open zee kon de wind door een plotseling opduikende landmassa als Kaap de Goede Hoop vreemde capriolen uithalen, en schepen van hun koers brengen."

Moderne containerschepen
Tegenwoordig zinken er veel minder schepen in de buurt van Kaap de Goede Hoop dan in voorgaande eeuwen. Toen het Suezkanaal in 1869 was voltooid, leverde dit een veiligere, kortere en goedkopere route op voor de grootste schepen en schepen die waardevolle vracht vervoerden. Sommige schepen beschikken zelfs over een dynamisch positioneringssysteem, waarbij gesynchroniseerde motoren voorkomen dat een schip op drift raakt.