Door mens gemaakte materialen wegen nu evenveel als alle biomassa op aarde

08-01-2021 08:00

Categorie: Milieu

Door mens gemaakte materialen wegen nu evenveel als alle biomassa op aarde

Foto: Marika Delaux, Redactie: Pouya Varzideh

 

De hoeveelheid beton, asfalt, metaal en plastic op aarde neemt snel toe. Dit jaar kan het punt worden bereikt waarop al het door de mens geproduceerde materiaal meer weegt dan de biomassa op onze planeet.

 

Terwijl de totale biomassa momenteel wordt geschat op zo’n 1,1 biljoen ton en in de afgelopen decennia niet veel is veranderd, is de zogenaamde ‘antropogene massa’ (alle kunstmatige materialen die door de mens zijn geproduceerd) exponentieel toegenomen. Volgens het nieuwe onderzoek, dat gisteren is verschenen in het tijdschrift Nature, is het gewicht van alles wat de mensheid heeft gebouwd en gemaakt van stenen plaveisels en wolkenkrabbers van staal en glas tot plastic flessen, kleren en computers op dit moment ongeveer gelijk aan het gewicht van alle levende organismen op aarde. Het resultaat van de nieuwe studie kan als een bevestiging worden gezien van het idee dat op onze planeet het tijdperk van het Antropoceen is aangebroken, een nieuwe geologische periode waarin het vooral de mens is die het leven op aarde vormgeeft. Hoewel dat inzicht misschien een meer symbolische dan wetenschappelijke betekenis heeft, kan de materiële omvang van alle activiteiten van de mens mede verklaren hoe we wereldwijde voedselcyclussen hebben aangepast, het klimaat hebben veranderd en talloze soorten tot op de rand van uitsterving hebben gebracht.

 

Dit is niet de eerste poging om de invloed van de mens op de planeet in cijfers te vatten.

 

Explosie van spullen
Om dat hiaat in onze kennis op te vullen, bestudeerden Milo en zijn collega’s datasets uit eerdere studies over de totale massa aan kunstmatige materialen en levensvormen op aarde, waarna ze een tijdschaal opstelden waarop ze de veranderingen van beide domeinen tussen 1900 en heden konden uitzetten. Zo konden ze de historische veranderingen in de hoeveelheid biomassa op aarde berekenen en de uitkomsten waren schokkend. Aan het begin van de twintigste eeuw bedroeg het gewicht van al het materiaal dat door de mens was geproduceerd circa 35 miljard ton, oftewel zo’n drie procent van de wereldwijde biomassa op aarde. Deze massa hoopt zich verder op in een tempo van dertig miljard ton per jaar, wat betekent dat iedere persoon op aarde meer dan zijn of haar eigen gewicht aan kunstmatige materialen per week genereert.

 

Als de huidige trends aanhouden, zullen deze door de mens geproduceerde materialen in 2040 tweemaal zoveel wegen als al het leven op aarde, oftewel 2,2 biljoen ton. Zo’n negentig procent van alle biomassa op aarde bestaat uit planten, vooral bomen en struikgewas. Maar terwijl de mens elk jaar méér materiaal produceert, blijft het gewicht van die totale biomassa op aarde relatief stabiel.

 

Geologische invloed
Dat vogelvluchtperspectief kan misschien van nut zijn in het debat over de vraag of de aarde door al die menselijke activiteiten nu wel of niet in het Antropoceen is aanbeland, een vraag die momenteel wordt onderzocht door de Anthropocene Working Group van de International Commission on Stratigraphy, een orgaan van experts dat toeziet op de officiële terminologie die in geologische tijdschalen wordt gebruikt. Terwijl de vergelijking tussen biologische en door mensenhand geproduceerde materialen duidelijk aangeeft welke uitwerking de mens op de planeet heeft, moeten we tegelijk bedenken dat ook de biomassa op aarde sterk door de mens is veranderd. Zoals in het nieuwe onderzoek wordt opgemerkt, was er aan het begin van de agrarische revolutie die zich circa 12.000 jaar geleden voordeed waarschijnlijk tweemaal zoveel plantaardige biomassa op aarde aanwezig als tegenwoordig, omdat de mens sindsdien uitgestrekte bosgebieden heeft gerooid voor de aanleg van akkers. Intussen is de totale massa aan mensen en veedieren op aarde bijna twintigmaal groter dan het gewicht van alle wilde zoogdieren en vogels op onze planeet.

 

Met een totale massa van vier miljard ton bedraagt het totale gewicht van alle dieren op aarde slechts de helft van dat van de totale hoeveelheid plastic die ooit is geproduceerd . Volgens Milo zijn deze verschuivingen in de totale biomassa op aarde “nóg een aspect van de invloed van de mens” en de “dramatische gevolgen” daarvan. Volgens Erle Ellis, milieuwetenschapper aan de University of Maryland in Baltimore County, presenteert de nieuwe studie een “heel erg leuke reeks van illustraties” over de invloed van de mens. Maar hij denkt niet dat we precies kunnen zeggen op welk moment de biomassa en al het door mensen geproduceerde materiaal op aarde elkaar in evenwicht zullen houden, zoals in de studie wordt geprobeerd.

 

De auteurs erkennen dat de gegevens onzekerheden bevatten, waardoor het lastig is om precies te zeggen wanneer er meer kunstmatige dan biologische massa op aarde aanwezig zal zijn.