Een kwart van de bijensoorten is sinds de jaren negentig niet meer waargenomen

27-01-2021 08:00

Categorie: Dieren

Een kwart van de bijensoorten is sinds de jaren negentig niet meer waargenomen

Foto: Marika Delaux, Redactie: Iza Oosterbosch

 

Een groot overzichtsonderzoek laat een terugloop zien van de diversiteit in bijensoorten, wat leidt tot zorgen over deze zeer belangrijke bestuivers.

 

Wij hebben ons voedsel te danken aan bijen. Veel van de 20.000 bijensoorten zorgen wereldwijd voor de bestuiving van 85 procent van de gewassen en het fruit, van knoflook en grapefruits tot koffie en boerenkool. Halictidae , zorgen voor de bestuiving van belangrijke gewassen als alfalfa, zonnebloemen en kersen. Hoewel ze minder bekend zijn vullen dergelijke wilde bijen met hun activiteiten het werk aan van honingbijen, die in korven worden gehouden.

 

Zonder wilde bijen “was de opbrengst van gewassen enorm veel lager uitgevallen,” aldus Zattara. Voor de studie werd gebruikgemaakt van een openbare website, de Global Biodiversity Information Facility, waarop waarnemingen van bijen te vinden zijn vanaf de achttiende eeuw, door musea en universiteiten, maar ook burgers. De meeste onderzoeken naar de diversiteit onder bijen richten zich op een bepaald gebied of een bepaalde soort. Dat was voor de onderzoekers reden om nu deze grootschalige analyse te doen.

 

“Er is geen nauwkeurig beeld van de stand van zaken met betrekking tot bijen over een langere periode,” zegt Zattara. “Wat we wel kunnen zeggen is het dat het niet bepaald goed gaat met de wilde bijen.


Bijenbedreigingen
Uit de analyse blijkt dat op alle continenten minder soorten worden waargenomen, behalve op Australië. Daar zijn verhoudingsgewijs weinig data beschikbaar, vertelt Zattara. Op Antarctica komen geen bijen voor. In de tweede helft van de vorige eeuw kromp het leefgebied van bijen door een wereldwijde sterke groei van de landbouw en betekende de grootschalige toepassing van pesticiden het einde voor veel planten die een bron van voedsel zijn voor bijen.

Bovendien verdreef de stijgende temperatuur bijensoorten uit hun oorspronkelijke leefgebieden, als die niet al direct dodelijk uitpakte. De soorten concurreren om voedsel en de oorspronkelijke bewoner is vatbaar voor nieuwe ziekten. De invasieve soort richt grote schade aan onder de inheemse bijen in Patagonië.

Bijengegevens verwerken
Zattara en zijn collega, bioloog Marcelo Aizen van de Argentijnse Universidad Nacional del Comahue, categoriseerden de ontzagwekkende berg aan gegevens eerst per jaar. Vervolgens telden ze de soorten die per jaar waren waargenomen. Zattara vertelt dat ze niet keken naar het aantal bijen dat per jaar werd waargenomen, maar alleen naar de soorten. “Er zijn dan bijna altijd meldingen van soorten die vaker voorkomen, terwijl de kans groter is dat soorten die lastiger zijn om te vinden zouden ontbreken in een bepaald jaar,” zegt hij.

Zo kan iemand die op zoek is naar een bepaalde soort misschien andere soorten over het hoofd zien, stelt ecoloog Rachael Bonoan van het Amerikaanse Providence College in Rhode Island. Toch zijn de auteurs er goed in geslaagd om mogelijke toevalligheden op te vangen” zegt Bonoan.


De opkomst van de amateurwetenschapper
Dat geldt ook voor de bijdragen van amateurwetenschappers, die de ontbrekende kennis kunnen aanvullen. Tijdens de coronapandemie is er meer activiteit op veel websites voor amateurwetenschap, met name die op het gebied van het tellen van insecten. “Het is alleen maar goed voor de natuur en andere bestuivers als er meer aandacht komt voor deze leuke en nuttige insecten,” stelt zij.