Fossiel van 'Vechtende Dino’s’ kan eindelijk geheimen prijsgeven

09-01-2021 08:00

Categorie: Wetenschap

Fossiel van 'Vechtende Dino’s’ kan eindelijk geheimen prijsgeven

Foto: Sabrine el Alami, Redactie: Ryan Vrijhoef

 

Het prehistorische tweetal is nu door een museum in North Carolina aangekocht, zodat wetenschappers het fossiel voor het eerst kunnen onderzoeken.

 

Niet alleen waren de beenderen van de dieren gerangschikt alsof ze nog leefden, ze waren ook vrijwel geheel met elkaar verweven. Beide skeletten behoren bovendien tot de best bewaard gebleven exemplaren van deze dinosauriërs die ooit zijn gevonden. In het fossiel van de ‘Duellerende Dino’s’ is mogelijk de strijd op leven en dood tussen een Triceratops en een jonge T-Rex vastgelegd, zoals op deze illustratie van het prehistorische Montana is uitgebeeld.

 

Na jaren van juridisch getouwtrek waarin het fossiel in laboratoria of opslagplaatsen lag opgeborgen, zijn de Duellerende Dino’s eindelijk op weg naar het North Carolina Museum of Natural Sciences in Raleigh. Met steun van een aantal donoren, waaronder private instellingen, en de overheden van de stad Raleigh, Wake County en de staat North Carolina, kon de ngo Friends of the North Carolina Museum of Natural Sciences het fossiel namens het museum aankopen, voor een niet nader bekend gemaakt bedrag. Het fossiel zal worden ondergebracht in een nieuwe vleugel van het museum die in 2022 voltooid zal zijn, met inbegrip van een geavanceerd paleontologisch laboratorium. Paleontologen zijn verheugd over het nieuws dat het fossiel eindelijk een permanent onderkomen krijgt.

 

Jaren in de schaduw
De ontdekking van de Duellerende Dino’s en de lange weg die ze moesten afleggen voordat ze in het NCMNS belandden, is niet minder spectaculair dan het fossiel zelf. Na maanden van onderbroken opgravingen bleek dat het chocoladebruine fossiel bestond uit een vrijwel compleet skelet van een Triceratops en van een T-Rex. Nadat het team van Phipps het fossiel ter bescherming met jute en gips hadden omzwachteld en naar de ranch van de Murrays had overgebracht, lag het jarenlang in het depot van een privélaboratorium in Fort Peck, Montana. Phipps en de Murrays probeerden een museum tot aankoop van het fossiel te bewegen, maar ze vonden geen afnemers.

 

Phipps herinnert zich dat sommige paleontologen problemen hadden met de wijze waarop het fossiel was opgegraven en de vindplaats was gedocumenteerd. In 2013 wist het Londense veilinghuis Bonhams de Murrays en Phipps ertoe te brengen het fossiel te laten veilen.

 

Dinosaurussen 101
Zanno vroeg via Larson of Phipps de Duellerende Dino’s wilde verkopen aan het NCMNS. “Je kunt deze exemplaren niet bekijken zonder dat je ze uit het rotsblok ziet opstaan en pal langs je ziet lopen,” zegt zij. De onderhandelingen verliepen vlotjes, maar voordat de Duellerende Dino’s naar Raleigh konden worden overgebracht, raakten ze in een juridische strijd verstrikt die zich jarenlang zou voortslepen. De Seversons meenden dat ze daardoor ook recht hadden op een deel van de opbrengst van de Duellerende Dino’s twee van de beste bewaarde fossielen die ooit in Montana waren ontdekt.

 

Ruim een eeuw lang waren fossielen in Montana opgegraven in de veronderstelling dat ze het bezit waren van de landeigenaar, niet van degene die de mijnbouwrechten op de bodem eronder bezat. Dus spanden de Murrays bij een staatsrechtbank een proefproces aan om te laten vastleggen dat fossielen geen delfstoffen waren. De Seversons, die niet in Montana woonden, brachten de zaak voor een federale districtsrechtbank, die de Murrays in 2016 in het gelijk stelde. Het gelijkstellen van fossielen aan delfstoffen zou honderd jaar aan eigendomsrechten op fossielen kunnen annuleren.

 

Bovendien zijn de mijnbouwrechten op de bodem onder een bepaald stuk land vaak zo gefragmenteerd dat het verkrijgen van toestemming voor opgravingen op privégrond vrijwel onmogelijk zou worden. Monsterverbond, want deze groepen en instellingen kunnen niet altijd goed met elkaar overweg als het gaat om de handel in private fossielen. Phipps en de Murrays verzochten het parlement van de staat Montana om wettelijk vast te leggen dat het de landeigenaren waren die de rechten op fossielen bezaten. De betreffende wet werd in 2019 unaniem aangenomen maar was vanwege de nog lopende federale rechtszaken niet van toepassing op de Duellerende Dino’s.

 

In 2019 stemde het Negende Circuit ermee in om de zaak in beroep te herzien en vroeg het Hooggerechtshof van Montana om zich te buigen over de vraag of fossielen als delfstoffen kunnen worden beschouwd. In mei 2020 oordeelde het Hooggerechtshof van de staat dat fossielen géén delfstoffen zijn en in juni sloot het Negende Circuit zich daarbij aan, wat betekende dat de Murrays nu eindelijk de rechtmatige eigenaars van de Duellerende Dino’s waren en het fossiel aan het NCMNS konden verkopen. “Ik heb hier zo lang op gewacht, het leek wel een eeuwigheid,” zegt Phipps, die nu een prominente rol speelt in de realityserie van Discovery Channel, Dino Hunters.


De controverse rond privéverkoop van fossielen
Voor veel wetenschappers stond het nieuws dat het NCMNS het fossiel had aangekocht in positief contrast met de veiling in oktober van Stan, een beroemde en wetenschappelijk belangwekkende T-Rex die door Larson en het Black Hills Institute was opgegraven. Een rechter dwong het instituut om het fossiel te veilen, zodat een aandeelhouder in het bedrijf kon worden uitgekocht, waarna een anonieme koper, zeer waarschijnlijk een privéverzamelaar het exemplaar voor 31,8 miljoen dollar kocht.


Prehistorisch duel?
Nu Zanno en haar team de Duellerende Dino’s eindelijk in hun ‘bezit’ hebben, kunnen ze aan hun jarenlange onderzoek van het fossiel beginnen. Daarbij zullen ze uiteraard ook proberen vast te stellen of de beide dieren in een onderling gevecht zijn gestorven. In andere fossielen zijn zowel roofdieren als hun prooi versteend. Om het lot van de dinosauriërs uit Montana te achterhalen zullen de onderzoekers precies moeten bepalen hoe en wanneer de beide dieren zijn begraven en of ze de onmiskenbare sporen van een onderling gevecht op hun botten vertonen, zoals inkepingen als gevolg van beten.

 

Belangrijk is ook dat Zanno en haar team nu toestemming hebben gekregen om de oorspronkelijke vindplaats te onderzoeken, waardoor ze kunnen uitzoeken hoe het fossiel tot stand is gekomen. “Als we geen bezoek zouden kunnen brengen aan de plek waar deze exemplaren zijn gevonden en daar zelf gegevens zouden kunnen verzamelen, dan zou het fossiel vanuit wetenschappelijk oogpunt veel minder waardevol zijn,” zegt Zanno. Ongeacht de vraag of de dinosauriërs nu wel of niet in gevecht waren, biedt dit fossiel een unieke gelegenheid om twee in spectaculaire staat bewaard gebleven exemplaren van deze prehistorische soorten te onderzoeken. Daarentegen denkt Phipps dat het gaat om het fossiel van een Nanotyrannus, een omstreden ‘dwergtyrannosaurus’.

 

Nog meer geheimen liggen besloten in het gesteente waarin het fossiel is ingebed, waaronder indrukken van de huid van de dinosauriërs en vage ‘halo’s’ die wijzen op de ontbinding van zachte weefsels rond de botten. Phipps is gewoon opgelucht dat de wetenschap eindelijk de kans krijgt het fossiel te onderzoeken en kan niet wachten totdat hij naar North Carolina kan afreizen. “Ze zullen nu voor altijd voor iedereen zijn te zien en dat is wat ik altijd heb gewild.