Het onbekende verhaal over ’s werelds meest intense tankslag

09-03-2021 08:00

Categorie: Geschiedenis

Het onbekende verhaal over ’s werelds meest intense tankslag

Foto: Yasamin Varzideh, Redactie: Benjamin Varzideh

 

Dertig jaar geleden stonden duizenden tanks tegenover elkaar op een slagveld in het midden van de woestijn. Tegenwoordig liggen veteranen uit de Golfoorlog nog altijd wakker van ‘Fright Night’.

 

Amerikaanse soldaten onderzoeken een Iraakse tank die in februari 1991 is vernietigd nadat 35 landen de handen ineen hebben geslagen om Koeweit te bevrijden van de militaire bezetting door de Iraakse dictator Saddam Hoessein. De meest intense tankslag in de geschiedenis van de oorlogvoering vond niet plaats in de strijd tegen de nazi’s in Europa of Noord-Afrika, maar amper dertig jaar geleden in de woestijn van Irak. Operatie ‘Desert Sabre’ , het vierdaagse grondoffensief gedurende de zes weken durende militaire campagne Desert Storm, omvatte ook een felle tankslag, die zelfs nog heviger was dan de zware Slag bij Koersk in de Tweede Wereldoorlog, waar zesduizend Duitse en Sovjet-tanks elkaar gedurende zes meedogenloze weken bestookten. “Koersk was groter als je kijkt naar de hele campagne,” zegt kolonel buiten dienst en historicus Gregory Fontenot, die het bevel had over een tankbataljon gedurende de waarschijnlijk meest intense uren van Desert Storm, de nachtelijke aanval waarbij iedereen op alles schoot en die door veteranen later ‘Fright Night’ werd genoemd.

“Maar vóór of sinds Desert Storm is er geen enkele slag geweest waarin meer dan drieduizend tanks en nog eens duizenden andere pantservoertuigen elkaar in de loop van minder dan 36 uur hebben bestookt. Abrams M1A1-tanks en andere gevechtsvoertuigen denderen door de woestijn in het noorden van Koeweit. Het succes van de campagne berustte mede op de vindingrijkheid waarmee troepen van de Coalitie zich een weg wisten te banen door de uitgestrekte mijnenvelden van Saddam Hoessein. In drie epische confrontaties, die de codenamen ‘73 Easting’, ‘Medina Ridge’ en ‘Fright Night’ hebben gekregen, bestookten de zwaarste tanks en pantservoertuigen van beide kampen elkaar en veranderden de onafzienbare woestijn in een slagveld waar méér tanks per vierkante kilometer waren geconcentreerd dan in welke andere slag in de geschiedenis van de oorlogvoering dan ook.

Geallieerde troepen verpletterden de strijdkrachten van de Iraakse dictator Saddam Hoessein, bestormden de ene na de andere Iraakse positie en verdreven de Irakezen uit Koeweit, het rijke oliestaatje dat in augustus 1990 door het leger van Saddam was overvallen. In nieuwsreportages was te zien hoe zwermen Geallieerde tanks als een stampende bizons door de woestijn raceten en de ene na de andere Iraakse tank van Sovjet-makelij veranderden in rokend en brandend puin. Maar de werkelijkheid was heel anders. Vanaf het moment dat Irak zijn veel kleinere buurland binnenviel, op 01 augustus 1990, werd de aanval door een hele reeks regeringen in de wereld veroordeeld.

Die militaire aanwezigheid was vooral bedoeld om Irak ervan te weerhouden ook Saoedi-Arabië binnen te vallen, maar het was geen geheim dat als Irak nog langer in Koeweit zou blijven, de Coalitie de aanval zou openen en de Iraakse troepen terug naar hun eigen land zouden drijven. Achter hem hangt een schilderij waarop twee Amerikaanse tanks op de beschouwer afrijden, “zoals de Irakezen ze hebben zien aankomen.

Eens een 'tanker', altijd een 'tanker'
Het gevaarte is een kleine tien meter lang en weegt bijna 68 ton, maar voor hem is het gewoon een heerlijk wagentje. De vijand had de beschikking over duizenden goede tanks van Sovjet-makelij, maar niets dat zich kon meten met de vuurkracht die Sousa, boordschutter bij de Amerikaanse 1e Cavaleriedivisie, in zijn instrumentarium had. Gemoderniseerde versies van de M1A1 zijn nog altijd overal ter wereld gestationeerd, maar dit specifieke model staat in een uithoek van het ruim zesduizend vierkante meter grote American Heritage Museum in Stow, Massachusetts, en is de enige tank van dit type ter wereld dat op een expositie is te zien. Een M1A1-tank vuurt een salvo af richting Iraakse posities.

Terugtrekkende Iraakse troepen steken het olieveld van Boergan in brand. Al snel breidde zich een olieachtige en giftige wolk van bijna vijftig kilometer doorsnede boven de Perzische Golf uit. Maar wie in de stoel van de schutter zit, krijgt pas echt het gevoel dat deze machine voor hem of haar is gebouwd. Hier is er geen centimeter speelruimte, alleen maar een hele reeks instrumenten en munitie.

“Voor mij bestond de hele oorlog eruit dat ik in het pikkedonker door een periscoop tuurde,” zegt Sousa. In de vroege ochtend van 24 februari hadden troepen van de Coalitie zich in het diepste geheim opgesteld langs een 480 kilometer lang segment van de Saoedisch-Iraakse grens. Iraakse officieren hadden zo hun bedenkingen, maar sloegen geen alarm. Hij werd opgeleid als tanker, maar zou uiteindelijk als chauffeur in een onbewapende Humvee een kolonel rondrijden tussen de tankformaties, als een dolfijn tussen een school potvissen.

“Mijn moeder hoorde steeds weer nieuws over allerlei divisies die zich in het oosten voor Koeweit-Stad samentrokken, maar niets over ons. “Dat was de Koude Oorlog,” herinnert schutter Paul Beaulieu zich. Ik had nooit kunnen denken dat ik mijn training ergens in de woestijn zou toepassen, maar ik was er klaar voor.” De ironie wil dat de Sheridan werd gebouwd door Cadillac.

'Het regende modder'
Die eerste ochtend boorden de tanks zich samen met de infanterie en andere pantservoertuigen dwars door de Iraakse linies, waarvan grote gedeelten al door eerdere luchtaanvallen waren verwoest. Het tankleger rukte gestaag naar het noorden op, waarbij de tienduizenden manschappen van de Iraakse infanterie, vooral tieners en jongemannen die gedwongen dienst hadden genomen in het leger van Saddam zich dapper weerden maar volledig werden overmand. Veel Irakezen gaven zich over zodra de tanks hun posities hadden bereikt. Thuis in de VS zagen tv-kijkers archiefbeelden van M1A1-tanks onder een staalblauwe hemel door de woestijn rijden.

Maar dat waren trainingsfilms. Dat besluit leverde de Coalitie nog meer terreinwinst op, maar het eiste wel zijn tol onder de vermoeide manschappen. Misschien kon er een dutje van twintig minuten vanaf, maar daar moest je het dan de komende acht uur mee doen. Tijdens de eerste twee dagen van het offensief vonden er meerdere directe confrontaties tussen vijandelijke tanks plaats, maar de echte tankslag begon pas op 26 februari, toen het Amerikaanse 2e Pantsercavalerieregiment en andere eenheden op hun oostwaartse route naar Koeweit op tanks van de Republikeinse Garde stuitten.

Uren later belandden de 1e Infanteriedivisie en de 3e Brigade van de 2e Pantserdivisie in een nachtelijke tankslag met nog meer tanks van de Republikeinse Garde, de ‘Fright Night’ waarover Fontenot het had. Tanks vuurden op elkaar zonder zeker te weten tot welk kamp ze behoorden. Iraakse soldaten beklommen de Amerikaanse tanks in eigen persoon en zochten naar spleten waardoorheen ze hun machinegeweren konden afvuren. De tankers reageerden door hun luiken hermetisch te sluiten terwijl ze door hun kameraden in naburige tanks onder machinegeweervuur werden genomen, waardoor de Iraakse soldaten van de M1A1’s af werden geschoten.

Wanneer tanks langs een heuveltje of een depressie reden, sprongen Iraakse soldaten te voorschijn, richtten hun antitankgeschut op de vijand en probeerden de voertuigen van achteren uit te schakelen. Slechts door snel ingrijpen van de boordschutters in de Amerikaanse tanks kon een ramp worden voorkomen. “Soms zag je alleen maar rijen tanks die elkaar uit alle macht bestookten,” zegt Fontenot. Fontenot had zijn manschappen het uitdrukkelijke bevel gegeven om alleen maar te vuren als ze er absoluut zeker van waren dat ze de vijand in het vizier hadden.

Iemand zei dat het zicht hem deed denken aan het kijken in een donkere kast, maar dan met een zonnebril op. “De jongens zagen dingen die ze verwachtten te zien, maar die er in de werkelijkheid niet waren. Na Fright Night zou er nóg een intense tankslag plaatsvinden, een veertig minuten durende confrontatieslag die de naam ‘Medina Ridge’ zou krijgen, tussen zo’n drieduizend pantservoertuigen, waaronder 348 M1A1-tanks. Maar het vuurbereik van de M1A1’s was dusdanig superieur aan dat van de Irakezen dat ze vrijwel zonder tegenslag konden vuren.

De zege op Medina Ridge was snel en beslissend, maar voor veel Amerikanen ook een trauma.

Elke dinsdagavond is War Night op National Geographic!
Een Amerikaanse patrouille nadert een verwoeste Iraakse tank en een verkoold lichaam. Troepen van de Coalitie bevrijdden Koeweit op 27 februari 1991. Tussen de 25.000 en 50.000 Iraakse soldaten kwamen om en 80.000 werden gevangen genomen. Van de 219 Amerikaanse soldaten die sneuvelden, kwamen er 154 in gevechten om het leven, onder wie te veel manschappen door ‘friendly fire’.

Bij tankslagen in de woestijn en luchtaanvallen werden zo’n 3300 Iraakse tanks vernietigd. De Coalitie verloor 31 tanks.

Sombere plek
Om in de tank te kunnen klimmen, wordt voor mij een ladder klaargezet, maar een jonge soldaat zou er als een berggeit in zijn geklauterd. De laatste keer dat ik een van deze gevaarten in het echt zag, was in de maanden na Desert Storm, tijdens de zegetocht door de straten van Washington DC. Maar hierbinnen voel je geen overwinningsroes. Op 03 augustus 2006 werd de tank tijdens een patrouille buiten Falluja getroffen door een bermbom.

Een metaalfragment boorde zich in de nek van de commandant, een jonge vader met de naam George Ulloa. Oorlogen kunnen meedogenloos snel verlopen of zich juist eindeloos lijken voort te slepen.