Klein visreservaat van Thais dorp is jaren later een groot succes

24-01-2021 08:00

Categorie: Dieren

Klein visreservaat van Thais dorp is jaren later een groot succes

Foto: Nina van Ooijen, Redactie: Roy Toet

 

Het radicale experiment van 75 huishoudens toont aan dat visreservaten ook in zoetwatermilieus goed werken.

 

Bijna een kwart eeuw later werpt het experiment zijn vruchten af. In het beschermde gedeelte van de Ngao wemelt het inmiddels van de grote karpers, en de vangsten buiten het kleine reservaat, daar waar de dorpelingen hun netten mogen uitwerpen, zijn duidelijk in omvang toegenomen. “Als mensen in het dorp zich niet goed voelen, gaan ze vaak naar de vissen kijken,” zegt hij. “Soms vragen de jonge kinderen waarom we deze vissen niet mogen vangen en dan vertellen we dat ‘onze magen deze vissen niet mogen eten, maar onze ogen wel.

 

Over het algemeen zijn al deze door burgers opgezette reservaatjes een doorslaand succes gebleken, zo blijkt uit onderzoek dat onlangs in het tijdschrift Nature is gepubliceerd. Belangrijker nog is dat deze casestudy in Thailand aantoont dat visreservaten niet alleen werken in oceanen, maar ook in zoetwatermilieus. “Deze reservaatjes van vissers en burgers zelf kunnen een uitstekende strategie zijn voor het duurzame beheer van hulpbronnen en het behoud van visstanden,” zegt Aaron Koning, postdoctoraalonderzoeker aan het Global Water Center van de University of Reno in Nevada en National Geographic-onderzoeker. “Dit is een van de eerste wetenschappelijke studies waaruit blijkt dat deze benadering heel goed werkt in zoetwatermilieus en dat we deze aanpak als instrument voor het behoud van zulke milieus kunnen inzetten.


Broodnodige aanpassingen
Zoetwaterreservaten zijn een goed “instrument om tijd te winnen, zodat we bredere strategieën ter behoud van deze milieus kunnen bedenken,” zegt Koning. Enkele van de meest beviste meren en rivieren ter wereld liggen in Zuidoost-Azië, waar de traditie van kleine visreservaten die door plaatselijke dorpelingen zelf zijn ingesteld, een lange geschiedenis heeft. Het eerste plaatselijke visreservaatje in de vallei van de Ngao werd in 1992 ingesteld, waarna andere dorpen een voorbeeld namen aan het succes van dat project en hun eigen reservaten instelden.

Geïmproviseerd netwerk
Hij wilde weten hoe wijdverbreid en succesvol dit soort reservaten werkelijk waren. In de acht daaropvolgende jaren woonde hij in totaal anderhalf jaar in dorpen in de hele regio, waar hij circa vijftig verschillende reservaatjes documenteerde. Hoewel sommige reservaten in zijn woorden “belachelijk klein” zijn, niet veel groter dan een kinderbadje, liggen ze allemaal relatief dicht bij elkaar, waardoor ze een geïmproviseerd netwerk van toevluchtsoorden vormen. Zo’n netwerk is gunstig voor zowel vissoorten die door het stroomgebied van een rivier trekken als voor soorten die er gevestigd zijn.

 

Deze beschermde visvijver in een Thais dorp bevat verschillende vissoorten, maar de talrijkste op de foto is de blauwe mahseer, Neolissochilus stracheyi, oftewel de nya bla, zoals hij in de regionale Karen-taal wordt genoemd. De gemeenschap heeft de regels voor het reservaat opgehangen op een uitkijkplatform dat boven de vijver is gebouwd, waar mensen naar de vissen kunnen kijken. De omvang van het succes van deze reservaten “is echt verrassend,” zegt Koning.

Onzichtbaar succes
Koning zelf is inmiddels begonnen met een onderzoek naar acht grote visreservaten die in 2013 door de Cambodjaanse overheid zijn ingesteld in het meer Tonlé Sap, een uiterst belangrijk visserijgebied waar steeds minder en kleinere vissen worden gevangen. Door de verschillende systemen en benaderingen in de wereld onderling te vergelijken, hopen Koning en zijn collega’s die factoren te identificeren die deze projecten tot een succes maken en die mogelijk op andere stukken rivier of meer kunnen worden toegepast. “We hebben nog een heleboel vragen over het hoe en waarom, maar de eerste aanwijzingen zijn dat ze werken,” zegt Koning.