Tien spectaculaire fenomenen aan de nachthemel in 2021

17-01-2021 08:00

Categorie: Wetenschap

Tien spectaculaire fenomenen aan de nachthemel in 2021

Foto: Yasamin Varzideh, Redactie: Benjamin Varzideh

 

Het komend jaar zullen er weer heel wat kosmische wonderen aan het firmament te bewonderen zijn, van fraaie planetaire ontmoetingen en meteorenvuurwerk tot een combinatie van ‘bloedmaan’ en ‘supermaan’.

 

Een totale maansverduistering die soms wordt aangeduid met de onheilspellende term ‘bloedmaan’ is te zien boven Mount Rainier in de staat Washington. Ook in 2021 zal er weer een hele reeks verbluffende astronomische fenomenen aan de nachthemel zijn te zien. Hieronder vind je onze keuze van de hemelse wonderen die dit jaar verwacht worden en meer dan de moeite waard zijn om in je kalender aan te strepen.


11 februari: Conjunctie van Venus en Jupiter
Beide planeten zullen met het blote oog als twinkelende stippen zijn te herkennen en zullen zo dichtbij elkaar lijken te staan dat ze ook in het blikveld van een amateur-telescoop te vatten zullen zijn. Als extraatje meldt ook de planeet Saturnus zich in de buurt, rechtsboven deze conjunctie. Bereid je op het gebeuren voor, door een observatieplek uit te zoeken vanwaar je ongehinderd de zuidoostelijke horizon kunt overzien, want deze hemelse ontmoeting zal in de buurt van de opkomende zon plaatsvinden, dus bij het spotten ervan hangt alles af van de juiste timing.

 

09 en 10 maart: Viervoudige formatie
Nachtkijkers in de hele wereld zullen op deze twee dagen een indrukwekkende kosmische opstopping te zien krijgen, wanneer vier hemellichamen tegelijkertijd aan de zuidoostelijke ochtendhemel in de buurt van elkaar komen. Het gevolg is dat deze planeet, die zich het dichtstbij de zon bevindt, door een telescoop doet denken aan een kleinere uitgave van een halve maan.

 

26 mei: Totale verduistering van een ‘supermaan’
In het westen van Noord- en Zuid-Amerika en in heel Australië en Zuidoost-Azië zullen mensen kunnen zien hoe de maan langzaam een rode blos krijgt terwijl ze een volledige maansverduistering ondergaat. Deze spectaculaire astronomische gebeurtenis doet zich telkens voor wanneer de zon, de aarde en de maan precies op één lijn staan en onze planeet tussen de stralende zon en de maan schuift. Door de breking valt dit licht nog wél op het maanoppervlak, waardoor de maan in deze fase van een totale maansverduistering verandert van een donkergrijze in een rood-oranje schijf. De gedeeltelijke verduistering, waarbij de schaduw van de aarde over de maanschijf begint te trekken, vangt om 10:44 uur Nederlandse tijd aan, wanneer de zon in ons land allang op is, dus zal ze in de Benelux helaas niet te zien zijn.

 

10 juni: Zonsverduistering met ‘ring van vuur’
Aardbewoners die zich op deze dag toevallig ophouden in een smalle strook die van Canada over een deel van Groenland naar Rusland loopt, zullen in het ochtendgloren een zonsverduistering te zien krijgen waarbij ook een ‘ring van vuur’ zal optreden. Hoewel het vanwege het afgelegen pad van deze annulaire zonsverduistering lastig zal worden om de gebeurtenis te zien, zullen miljoenen mensen toch een gedeeltelijke zonsverduistering kunnen bewonderen.

 

12 juli: Conjunctie van Venus en Mars
Na plaatselijke zonsondergang zullen deze twee heldere planeten dichtbij elkaar aan de nachthemel staan. Net als bij de ‘grote conjunctie’ van Jupiter en Saturnus in december 2020 zullen Mars en Venus zo dicht bij elkaar staan dat ze tegelijkertijd in het blikveld van een amateur-telescoop gevat kunnen worden.

 

12 en 13 augustus: Meteorenzwerm ‘Perseïden’
Elk jaar trekt de aarde in zijn omloopbaan rond de zon in de maand juli door een grote wolk stof en puin die door de komeet Swift-Tuttle is achtergelaten. Deze meteorenzwerm, die de Perseïden wordt genoemd, kan in een normaal jaar tot wel zestig vallende sterren per uur opleveren. In de vroege avond zal de dunne sikkel van de wassende maan ondergaan, zodat de kijkomstandigheden op de latere avond en nacht ideaal zullen zijn. In deze tijd van het jaar ligt de Perseïden-radiant voor mensen op zuidelijker breedten vlak boven de horizon.

Bij een onbewolkte hemel kun je zelfs vanuit een achtertuin in een buitenwijk tientallen vallende sterren per uur door het firmament zien schieten.

 

08 oktober: Meteorenzwerm ‘Draconiden’
De ‘Draconiden’ zullen na het vallen van de avond hoog in de noordwestelijke nachthemel sprankelen, in de vorm van tien tot vijftien vallende sterren per uur. Deze zwerm van meteoren is afkomstig van een stroom stofdeeltjes ter grootte van zandkorreltjes die in de omloopbaan van de komeet 21P/Giacobini-Zinner rond de zon zijn achtergelaten. Omdat er op deze nacht slechts een flinterdunne maansikkel is te zien, zal de relatief donkere nachthemel liefhebbers van vallende sterren helpen om volop te genieten van deze show van kosmische lichtsporen.

 

19 november: Gedeeltelijke maansverduistering
De laatste maansverduistering van het jaar zal door nachtkijkers in heel Noord- en Zuid-Amerika, Australië en delen van Europa en Azië bewonderd kunnen worden. Hoewel het technisch gesproken om een gedeeltelijke eclips gaat, zal zo’n 95 procent van de volle maan binnen de schaduw van de aarde vallen.

 

04 december: Totale zonsverduistering
Toeschouwers die in deze regio’s een brilletje met zonnefilter gebruiken, zullen zien hoe de maanschijf een ‘hap’ uit de zonneschijf neemt. Sommige cruiseschepen en luchtvaartmaatschappijen zullen dwars door het pad van de totale eclips varen of vliegen, waar de gehele zonneschijf zal worden afgedekt door de maan. Degenen die naar het uiterste zuiden van de aarde trekken, zullen in de vroege ochtenduren de kans krijgen om vlak boven de horizon een gedeeltelijk verduisterde zon te aanschouwen, met op de voorgrond ijsbergen en een bevroren landschap: een geweldige manier om het jaar uit te luiden.