Wetenschappers stellen: vogelbekdieren steeds meer bedreigd

18-01-2021 08:00

Categorie: Dieren

Wetenschappers stellen: vogelbekdieren steeds meer bedreigd

Foto: Sarah Varzideh, Redactie: Gilles de Kock

 

Hoewel de giftige, eierleggende zoogdieren erom bekendstaan lastig te tellen te zijn, ziet het ernaar uit dat hun aantal terugloopt.

 

George Shaw, de man die aan het begin van de negentiende eeuw de beheerder was van de natuurhistorische collectie van het British Museum, geloofde zijn ogen niet toen hij het dierenvel bekeek dat hem vanuit Australië was toegezonden. Hij vroeg zich af of iemand voor de grap verschillende onderdelen van dieren aan elkaar had genaaid, maar kwam uiteindelijk tot de conclusie dat het om een echt dier ging. Samen met de vier soorten mierenegels zijn het de enige zoogdieren die eieren leggen. Bovendien hebben vogelbekdieren geen maag.

 

Ook beschikken de dieren over tien geslachtschromosomen, waarbij die twee van ons maar mager afsteken. Onderzoekers vangen de dieren om hun gezondheid te monitoren, genetisch materiaal bij ze af te nemen en ze van een microchip te voorzien. De onderzoekers moeten snel werken, zodat de dieren niet langer dan een half uur buiten het water zijn. Maar de verwondering van vogelbekdierexperts over de dieren wordt inmiddels overschaduwd door hun bezorgdheid.

 

Klimaatverandering, bouwprojecten, droogte en bosbranden pakken rampzalig uit voor de rivieren in het oosten van Australië waarin de vogelbekdieren jagen en zich voortplanten. Wetenschappers doen een beroep op de Australische overheid en verschillende deelstaten in dat land om het vogelbekdier op de lijst van kwetsbare soorten te zetten, waardoor er extra maatregelen voor bescherming en behoud van de soort worden genomen.


Tekort aan water
Vogelbekdieren staan erom bekend dat ze lastig te tellen zijn, door hun beweeglijkheid en het feit dat ze 's nachts leven. ‘In sommige verslagen wordt gesproken van het afschieten van honderdduizenden vogelbekdieren voor hun vacht,’ aldus Tahneal Hawke die als ecoloog aan de University of New South Wales onderzoek doet naar de ontwikkelingen van het aantal dieren. ‘In andere staan beschrijvingen van twintig vogelbekdieren in een rivier, terwijl ik er nooit meer dan vier tegelijk heb gezien. Terwijl het langzaam licht wordt in het bos, halen Josh Griffiths en student Tamielle Brunt de netten op die ze gebruiken om vogelbekdieren te vangen.

 

In een in februari gepubliceerd artikel voorspelt haar collega Gilad Bino dat er over vijftig jaar nog maar zo’n kwart van het huidige aantal vogelbekdieren over is, als de klimaatverandering volgens de prognoses toeneemt. Ecoloog Josh Griffiths van het milieuadviesbureau Cesar Australia kwam samen met enkele collega's in een recent onderzoek tot de conclusie dat vogelbekdieren waren verdwenen in 14 procent van de gebieden waar ze eerder werden waargenomen. Dat leidt tot allerlei problemen, zoals erosie van rivieroevers en een toename van de sedimentatie waardoor de prooidieren van vogelbekdieren wegtrekken. Deze veranderen de loop van de rivieren en beperken de vogelbekdieren in hun bewegingsvrijheid.

 

Maar in werkelijkheid brengt dit weer een nieuwe klap toe aan de rivieren, inclusief de vogelbekdieren die erin leven,’ stelt hij.

Kwetsbaar
Wanneer vogelbekdieren ook op nationaal niveau zouden worden erkend als een bedreigde diersoort, zou de Australische overheid verplicht zijn om meer activiteiten te ondernemen om deze teruggetrokken dieren te monitoren. Bovendien zouden de autoriteiten dan verplicht zijn om hun belangen mee te wegen bij de beoordeling van grote bouwprojecten, zoals de aanleg van dammen. Ook zou er een verbod moeten komen op ‘yabby traps’, fuiken die worden gebruikt om schaaldieren te vangen, maar waar ook vaak vogelbekdieren in vast komen te zitten. In 2016 plaatste de organisatie het vogelbekdier op de lijst van soorten met een laag risico, die wel bijna bedreigd zijn.

 

‘Als ze niet nu of komend jaar op die lijst komen, dan staan ze er over twee of vijf jaar op, en dan zijn we tekortgeschoten in onze plicht om er iets aan te doen.

 

We wisten al dat vogelbekdieren bijzonder zijn.